به درجه سهولت حركت یك سیال در داخل یك ماده متخلخل، اصطلاحا نفوذپذیری می گویند؛ به عبارت دیگر، نفوذپذیری یك ماده عبارت است از قدرت عبوردهی آن ماده نسبت به سیالات مختلف. پس این خاصیت ماده عبارت است از خواص ماده متخلخل سیال.ظرفیت خاك برای عبوردادن آب از داخل حفره های آن به نام نفوذپذیری نامیده می شود. عواملی كه در نفوذپذیری یك نمونه خاك مؤثر است عبارتند از:

1- دانه بندی خاك

2- تخلخل

3- تركیب كانی شناسی بخش جامد خاك و نوع كاتیونهای جذب شده

4- درجه حرارت آب كه بر ویسكوزیته آن به طور محسوس مؤثر است.

 

برای مواد دانه ای، نفوذپذیری عموما با عكس سطح مخصوص ذرات بستگی دارد. در رسهای اشباع شده نفوذپذیری به سرعت با مقدار رطوبت خاك تغییر می كند.باید توجه داشت كه به علت تراكم طبقات خاك در عمق، نفوذپذیری آن با افزایش عمق كاهش می یابد  نیز به علت فرم لایه بندی و طرز تشكیل طبقات رسوبی، نفوذپذیری لایه ها در امتداد موازی یا عمود بر لایه كاملا متفاوت است.با توجه به رابطه دارسی می توان پذیرفت كه پارامترهای مؤثر در نفوذپذیری خاك را می توان به صورت ضریب نفوذپذیری ( یا ضریب هدایت هیدرولیكی) آن، k نشان داد. بطوری كه با معلوم بودن مشخصات دیگر خاك و جریان آب و با داشتن k می توان دبی سیال را همواره محاسبه نمود و بالعكس با معلوم بودن مشخصات جریان می توان k را در آزمایشگاه یا در زمین بدست آورد.برای محاسبه تقریبی ضریب نفوذپذیری می توان از رابطه k=C(d10)2 استفاده نمود كه در آن k ضریب نفوذپذیری و C ضریبی است تجربی كه برای ماسه های با دانه بندی یكنواخت بین 8 تا 11، برای ماسه های لای و رس و از بین 6 تا 8 به دست آمده است. و D10 اندازه مؤثر دانه ها بر حسب میلیمتر است. این رابطه عملا برای ماسه هایی با مشخصات دانه بندی d10= 0.1 – 0.3 میلیمتر و U≤5 قابل استفاده است. چنانچه حدود كاربرد این رابطه برای ماسه های با دانه بندی های غیر از آنچه ذكر شد توسعه یابد مقدار c نیز تا حدودی با مقادیر ذكر شده متفاوت خواهد بود و باید به طور تدریجی تعیین گردد. همچنین رابطه تجربی دیگری بین ضریب نفوذپذیری و درصد پوكی (e) خاك به صورت k = C1e2 كه در آن C1 ضریب تجربی است.غالبا می توان برای خاكها رابطه ای خطی بین e و log10k  به دست آورد. این رابطه كاربرد عملی دارد زیرا چنانچه این رابطه برای نوعی از خاك مشخص گردد، با اندازه گیری e از نمونه خاكی در زمین ناحیه می توان با محاسبه، ضریب نفوذپذیری مربوط به آن ناحیه را بدست آورد.همچنان كه ذكر شد به علت تغییر لزجت (ویسكوزیته) آب با درجه حرارت، ضریب نفوذپذیری تابعی از درجه حرارت خواهد بود.اگر در این درجه حرارت ضریب  نفوذپذیری را k بگیریم چون درجه حرارت معمولی آزمایشگاه حدود 10 درجه است، رابطه زیر پیشنهاد شده است.

ادامه مطلب

طبقه بندی:
برچسب ها: نفوذپذیری در خاک،

تاریخ : پنجشنبه 21 اسفند 1393 | 12:28 ب.ظ | نویسنده : ad min | نظرات

  • paper | بک لینک | خرید بک لینک
  • شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic